Gemeente Den Haag: Hoe persoonlijke begeleiding de sleutel tot succesvol EVC kan worden!

In 2008 is door de dienst SZW van de gemeente Den Haag een pilot uitgevoerd om ervaring op te doen met het meten van Eerder Verworven Competenties (EVC). In totaal zijn 105 ID-medewerkers (instroom en doorstroom) beoordeeld op hun werkervaring. Dat leverde 74 mbo- diploma’s op en 42 mbo-deelcertificaten. De resultaten zijn boven verwachting. Er is dus alle aanleiding om over de achtergrond van EVC, de werkwijze in deze pilot en verdere toepassingen voor de doelgroep WWB (Wet Werk en Bijstand) van gedachten te wisselen.

Doelstelling

De gemeente Den Haag wilde weten of EVC-methoden op termijn toegevoegd kunnen worden aan de bestaande werkwijzen en methodieken in de brede voorziening van ‘Startbaan’ : de lokale re-integratievoorziening. De gemeente wilde antwoord op de volgende vragen:

1.             Komen klantperspectieven beter in beeld met behulp van EVC?

2.             Kan EVC een start betekenen voor de loopbaanontwikkeling van ID’ers en op termijn voor een bredere doelgroep WWB’ers?

Doelgroep

Er is gekozen voor de doelgroep van ID-medewerkers. De gemeente Den Haag beëindigde per december 2008 de subsidie en heeft daaraan voorafgaand een uitstroomproject opgezet om de ID-ers naar regulier werk te begeleiden. De ID-medewerkers werkten vaak bij welzijnsinstellingen en bij scholen. Door de langlopende subsidie hebben de ID-medewerkers de kans gekregen om veel werkervaring op te doen. Dat was precies de aanleiding om voor deze doelgroep te kiezen. Een meting van Eerder Verworven Competenties wordt vooral ingezet als iemand werkervaring heeft. De kans is dan groot dat er flink wat te verzilveren is.

De geselecteerde groep ID-medewerkers met recente werkervaring heeft het mogelijk gemaakt om een EVC-procedure in te zetten voor deze pilot. Veel andere WWB-klanten hebben vermoedelijk een dergelijke (recente) werkervaring niet. De pilot mikt dus op het bovensegment van klanten in het bestand van de Sociale Dienst.

Betrokken partijen

1.             De werkgevers van de ID-medewerkers.

2.             Randstad HRS, dat een contract had om de ID-ers naar ander werk te begeleiden.

3.             ROC Mondriaan dat de EVC-procedure uitvoerde.

4.             De gemeentelijke projectmanager van het uitplaatsingsproject ID-ers.

De rol van de dienst SZW was om de partijen te betrekken in het plan, de financiering te regelen van de EVC en het evalueren van de ervaringen.

Op afstand heeft de vakbond ABVAKABO FNV mee gekeken in de aanpak en vragen gesteld over de mogelijkheid om voor meer mensen de EVC-procedure toegankelijk te maken. Ook de kwaliteit van het overgangsproces van gesubsidieerd werken naar een niet-gesubsidieerde werkgever heeft de nodige aandacht gekregen.

De selectie van kandidaten

Randstad HRS heeft op basis van eigen intake-gegevens  kandidaten geselecteerd die in aanmerking kunnen komen voor een EVC-meting. In overleg met de beleidsmedewerker van de dienst SZW en ROC Mondriaan zijn de kandidaten doorgesproken en aangemeld bij het leerwerkloket van ROC Mondriaan.

Groepsgewijze voorlichting 

In groepen van 20 tot 30 kandidaten is door ROC Mondriaan een voorlichting over de procedure uitgevoerd. Meestal in aanwezigheid van de beleidsmedewerker van de gemeente. In die voorlichting vragen de kandidaten veel aandacht voor zichzelf. Op de achtergrond spelen allerlei onzekerheden: ‘Vind ik wel een baan?, Ik wil helemaal niet weg, Waarom moet ik weg? Heeft zo’n procedure wel zin? Ik heb helemaal niets te bieden, Wat kan ik nou? Weet je wel hoe oud ik ben? Hoe schrijf ik het allemaal op? Wat is dan werkervaring? Kan de gemeente nou niet gewoon een ander baantje aanbieden?’ En veel varianten hierop. De ervaring leert wel dat die vragen ook aandacht nodig hebben voordat de kandidaten zich openstellen voor nieuwe vragen. Het besluit van de gemeente om te stoppen met subsidiering van hun banen laat eigenlijk geen ruimte om met de kandidaten mee te denken over wat geweest is. ROC Mondriaan heeft door met de kandidaten optimistisch naar de toekomst te kijken in alle gevallen de overgang naar de EVC-procedure weten te maken.

Individuele opdracht 

Als de kandidaat besluit om mee te doen, wordt er een aanmeldingsformulier ingevuld. Tegelijk wordt in een individueel gesprek vastgesteld in welke vakrichting en op welk niveau het benodigde portfolio zal worden opgebouwd. In het gesprek wordt de klant aangestuurd om in de eigen werkhistorie te duiken. Er worden tips gegeven waar informatie te vinden is, maar ook wat voor soort informatie als bewijs kan dienen van een bepaalde werkervaring. Ook is benadrukt dat de huidige werkgever een belangrijke rol kan spelen in het openleggen van de werkervaring.

Huiswerk en begeleid huiswerk

De klant gaat met de lege portfolio onder de arm terug naar de werkgever. Er is een aantal lijnen waarlangs de klant informatie kan ophalen. De huidige werkgever kan verklaringen uitschrijven of verklaringen die de klant over het eigen werk schrijft ondertekenen. De beschikbaarheid van een actieve contactpersoon bij de werkgever is zeker van belang om tot een goede beschrijving van werkervaring te komen. In sommige gevallen kunnen we constateren dat de werkgever een onevenwichtig en soms - onterecht - somber beeld heeft van de competenties die de werknemer feitelijk heeft. De grote aantallen diploma’s en certificaten die de EVC-procedure opleverde zijn voor sommige werkgevers zeker een verrassing geweest. Men had minder kwaliteit verwacht.

Ook Randstad heeft de ID-medewerkers goed bijgestaan in de procedure, door met hen te praten, te ondersteunen bij het schrijfwerk en door te zorgen voor de toegankelijkheid van de gegevens in de portfolio. Dat gebeurde in groepsbijeenkomsten en door individuele begeleiding.

De klant moet soms bewijzen verzamelen die ver weg zijn (moederland) of lang geleden zijn opgebouwd, waardoor het bewijs niet gemakkelijk te achterhalen is. Het is fijn dat bewijzen zoals foto’s van bijvoorbeeld groepsactiviteiten uit het verleden mee kunnen tellen als deel van een bewijs.

In sommige gevallen kan het succesvol doorlopen van een practicum het benodigde werkervaringsbewijs opleveren.

ROC Mondriaan heeft de klanten een aantal keren terug laten komen om de tussenresultaten te bespreken. Dat is een belangrijke stap voor klanten die een zetje nodig hebben om de procedure binnen de gestelde tijd van zes weken te voltooien. Zonder de regelmatige en soms intensieve begeleiding van ROC Mondriaan was de EVC-procedure niet succesvol verlopen.

Scheve opbouw van competenties

In de procedure zijn veel allochtonen opgenomen. Het goed functioneren in de praktijk wordt in sommige gevallen niet vergezeld van een vergelijkbaar taalniveau. Dat is lastig in de procedure. We zijn immers gewend om snel een oordeel te vellen over mensen op basis van hun verbale kwaliteiten. Zo gaat dat bij sollicitatiegesprekken. Maar ook bij het beschrijven van werkervaring in een portfolio. De verwachting is dan dat het talig functioneren een goede voorspeller is van het praktisch functioneren. Dat blijkt dus zeker niet in alle gevallen zo te zijn. Een bepaalde kandidaat bleek in staat om groepen jongeren met een scala aan moedertalen aan zich te binden en met succes te begeleiden in sportactiviteiten, terwijl zijn Nederlandse taalvaardigheid duidelijk versterking behoefde. De werkervaring was hier verborgen, maar bleek van goede kwaliteit te zijn. Ook zijn er voorbeelden van klanten die op enkele onderdelen van een bepaald profiel geen werkervaring hadden opgedaan. Bijvoorbeeld voor EHBO. Een korte aanvullende cursus lost dat probleempje dan op.

De kosten

ROC Mondriaan brengt een bedrag van € 1100,- in rekening per deelnemer. De dienst SZW van de gemeente Den Haag heeft de kosten voor de deelnemers voor haar rekening genomen.

Van werk naar werk

Randstad ging aarzelend aan de slag met het selecteren van kandidaten voor de EVC-procedure. Maar na de eerste groep ontstond er veel enthousiasme. Het EVC-proces had grote invloed op de stemming in de groep. Gevoelens van onzekerheid onder de ID-ers werden voor een deel omgezet in groot enthousiasme. Ook andere ID-ers wilden de procedure in. Naast dat stimulerende psychologische effect:  ‘Ik kan echt wat!’, werd ook duidelijk dat Randstad de kandidaten beter onder de aandacht van werkgevers kon brengen. Een recent behaald diploma in handen van een dame van 45 jaar of een heer van 52 doet het goed. De achterliggende boodschap is dat deze mensen kunnen leren en wellicht ook nog kunnen doorleren. Dat is bijvoorbeeld in de contacten met zorginstellingen van groot belang gebleken. Randstad heeft zodoende meer deuren kunnen openen bij werkgevers.

Wat hebben we geleerd van de pilot?

1. Inzicht in het bestand en het gebruik van EVC

Met het meten van eerder verworven competenties (EVC) wilde de gemeente goed inzicht krijgen in het klantenbestand van de dienst SZW. Veel WWB’ers hebben een rommelig opleidings- en werkverleden. Aangepaste methodieken zoals de praktijkkaarten helpen om daar toch lijn in aan te brengen. De landelijk beschikbare EVC-instrumenten mikken echter op mbo-kwalificaties. Het meten van ‘voorliggende competenties’ - dus onder het mbo-niveau - is voor de aanpak van dit bestand zeer belangrijk. Het gaat dan bijvoorbeeld om persoonlijke competenties om een baan te kunnen krijgen en vast te houden. Vaak gaat het dan om arbeid op half geschoold of ongeschoold niveau.

Conclusie: voor het bestand onder mbo-niveau zou de gemeente Den Haag graag een aangepast instrumentarium zien om EVC breed in te zetten bij WWB-klanten. Dat ontbreekt nu.

2. EVC-procedure met de ID-klant vergt veel persoonlijke zorg

De  ID-klantengroep heeft in vergelijking met beter opgeleide mensen (MBO+) , meer persoonlijke aandacht nodig in het EVC-proces. De zorgen die het overgangsproces van baan naar baan met zich meebrengen, worden sterk zichtbaar  en vragen om coaching en actieve begeleiding. De gemeente Den Haag heeft in deze pilot  steeds een coachende rol gehad naar de partners (Randstad en Mondriaan) om bij te sturen. Het (EVC-)aanbod  en de klant bij elkaar brengen koste soms nogal wat moeite. Al vanaf de start van de pilot is de gemeente daarom aanwezig geweest bij voorlichtingsbijeenkomsten van Mondriaan en er vond regelmatig overleg plaats tussen gemeente en Mondriaan. Aansturen op de persoonlijke zorgen van de klant is nodig voor een succesvolle EVC-procedure van ID-ers en zeker voor WWB-ers in het algemeen.

Conclusie: EVC levert meer rendement op als er meer individuele aandacht is en er intensiever wordt begeleid. Dat geldt voor ID-klanten en zeker ook voor WWB-klanten.

3. Pareltjes duiken

De resultaten van EVC zijn soms boven verwachting. Werkervaring wordt blijkbaar vooraf niet altijd goed ingeschat door consulenten en werkgevers. De rol van de onafhankelijke assessor in EVC en een onafhankelijke meting is dus van groot belang. Dit blijkt vooral in de uitplaatsing van randstad van de ID’ers naar werk. Met diploma (voorafgegaan door EVC) blijken mensen beter plaatsbaar op de arbeidsmarkt.

Conclusie: In het WWB-bestand en in het grotere Werkpleinbestand zijn grote aantallen klanten te vinden die via  een korte procedure van zes weken, voor weinig geld  (€ 1100,-) een  mbo-kwalificatie halen. Zodoende kan aan langdurig openstaande vragen op de arbeidsmarkt tegemoet worden gekomen. Een gestructureerd interview over werkervaring is een goed hulpmiddel om de kandidaten te selecteren voor de EVC-procedure.

4. Met de werkgever en werknemer vooraf goed doorpraten over o.a. afspraken over inschrijving, recht op vervolgscholing, praktische afspraken en bekostiging.

Conclusie: EVC kan een goede start zijn voor de verdere ontwikkeling van de klant/werknemer.

5. Re-integratievoorzieningen zijn in veel gevallen nog niet bedacht om systematisch aan de slag te gaan met het opdoen van relevante (erkende) werkervaring. Er valt nog veel winst te behalen in alle vormen van gesubsidieerde arbeid, maar ook in de voorzieningen in het kader van participatie. Gericht inkopen van voorzieningen waarin met name aandacht besteed wordt aan het vervolmaken van de competenties van de klant voor een beroepsprofiel, draagt bij aan de effectiviteit van die re-integratievoorzieningen.

Conclusie: de inkoop van re-integratievoorzieningen kan worden versterkt door te formuleren dat  de aanbieder gericht moet werken aan competentie-ontwikkeling en de toetsing van die ontwikkeling.

6. De inhouden van de Startbaantrainingen kunnen versterkt worden door deze te ijken op de specifieke wensen van werkgevers. Zodoende kunnen die trainingen een erkende status krijgen en kan er in de Startbaantrainingen een meting plaatsvinden van de daar verworven competenties. Dat valideert de uitvoering en versterkt de band met de afnemende werkgevers. Op deze manier ontstaan er EVC-tools die geschikt zijn voor de WWB-populatie op weg naar werk.

Conclusie: De Startbaantrainingen kunnen beter functioneren richting markt als zij een erkende status verwerven door toevoeging van EVC-tools.

7. Gericht werkervaring laten opdoen als voorloper van een  EVC-meting, is een praktische weg naar kwalificatie en diplomering, voor kandidaten die wel kunnen leren, maar daar tot nu toe niet voor kozen. Bijvoorbeeld schoolverlaters.

Welke zaken zijn ook door anderen te gebruiken? Materiaal, methodiek etc.

Er zijn cd-roms ontwikkeld die voor laag opgeleiden een prima houvast geven voor informele toetsing en opleiding. Meer informatie daarover en over deze pilot:

De heer J. van den Enden, gemeente Den Haag, szendej@szw.denhaag.nl.

Reflectie vanuit het Kenniscentrum EVC

Met de methodiek van de praktijkkaarten lijkt Den Haag een instrument gevonden te hebben wat werkt voor de doelgroep WWB’ers. In een oriëntatie op EVC bieden deze kaarten een prima houvast om te bezien in welke richting er gezocht moet worden als het gaat om het verbinden van ervaringen van de kandidaat aan een standaard. De samenwerking met het leer- werkloket van Mondriaan heeft  gezorgd dat EVC hier de rol vervult heeft van intake instrument voor de te volgen opleiding met uitstekende resultaten voor de ID-kandidaten. Kanttekeningen zijn er ook. Begeleiding van de kandidaat is een punt van aandacht evenals de meetlat onder MBO 2 niveau. Voor de motivatie van kandidate uit de WWB lijkt het aan te bevelen om de mogelijkheid van meten op een lager niveau te onderzoeken. Al met al is Den Haag een mooi praktijkvoorbeeld waarbij gesubsidieerde arbeid met behulp van EVC leidt tot het behalen van een regulier mbo-diploma.

Bekijk de filmportretten.